زیکورپا (ZCorpa) چیست؟ بررسی کامل داروی تیرزپاتاید

زیکورپا (ZCorpa) یکی از داروهای جدید حاوی تیرزپاتاید (Tirzepatide) است که در ایران توسط داروسازی دکتر عبیدی عرضه شده است. این دارو در دسته داروهای مؤثر بر گیرنده‌های GIP و GLP-1 قرار می‌گیرد و به‌صورت تزریق زیرجلدی مورد استفاده قرار می‌گیرد. زیکورپا در سال‌های اخیر به دلیل اثر قابل توجه تیرزپاتاید بر کاهش وزن و همچنین کنترل قند خون، مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، زیکورپا در ایران با ماده مؤثره تیرزپاتاید و در دوزهای مختلف عرضه شده است. [۱]

ماده مؤثره زیکورپا چیست؟

ماده مؤثره زیکورپا، تیرزپاتاید (Tirzepatide) است. تیرزپاتاید یک داروی نسبتاً جدید است که به‌طور هم‌زمان گیرنده‌های دو هورمون روده‌ای یعنی GIP و GLP-1 را فعال می‌کند. این مکانیسم می‌تواند موجب افزایش ترشح انسولین وابسته به گلوکز، کاهش ترشح گلوکاگون، کاهش سرعت تخلیه معده و کاهش اشتها و دریافت غذا شود. در نتیجه، علاوه بر کمک به کنترل قند خون، کاهش وزن نیز یکی از آثار مهم این دارو محسوب می‌شود. [۲]

زیکورپا برای چه مواردی استفاده می‌شود؟

تیرزپاتاید در سطح بین‌المللی برای مدیریت وزن در افراد مبتلا به چاقی یا اضافه‌وزن همراه با برخی مشکلات مرتبط با وزن مورد استفاده قرار گرفته است. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در سال ۲۰۲۳ تیرزپاتاید را با نام تجاری Zepbound برای مدیریت مزمن وزن در بزرگسالان مبتلا به چاقی یا اضافه‌وزن همراه با حداقل یک بیماری مرتبط با وزن تأیید کرد. استفاده از دارو در کنار رژیم غذایی کم‌کالری و افزایش فعالیت بدنی توصیه شده است. [۳] تیرزپاتاید همچنین با نام تجاری دیگری برای بهبود کنترل قند خون در بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ مورد تأیید قرار گرفته است. [۳] از کاربردهای جدیدتر تیرزپاتاید می‌توان به آپنه انسدادی خواب متوسط تا شدید در بزرگسالان مبتلا به چاقی اشاره کرد. FDA در دسامبر ۲۰۲۴ استفاده از تیرزپاتاید را برای این گروه نیز تأیید کرد. [۴]

زیکورپا چگونه باعث کاهش وزن می‌شود؟

یکی از ویژگی‌های مهم تیرزپاتاید، اثر هم‌زمان آن بر مسیرهای GIP و GLP-1 است. به‌طور ساده، این دارو می‌تواند:

  • احساس سیری را افزایش دهد؛
  • اشتها و میزان دریافت غذا را کاهش دهد؛
  • سرعت تخلیه معده را کاهش دهد؛
  • ترشح انسولین را در پاسخ به افزایش قند خون افزایش دهد؛
  • ترشح گلوکاگون را کاهش دهد؛
  • و در مجموع به کاهش وزن و بهبود برخی شاخص‌های متابولیک کمک کند.

بنابراین کاهش وزن ناشی از تیرزپاتاید صرفاً به دلیل افزایش دفع آب از بدن نیست؛ بخش مهمی از اثر آن از طریق کاهش اشتها و دریافت انرژی و تغییرات متابولیک ایجاد می‌شود.

میزان کاهش وزن با تیرزپاتاید چقدر است؟

یکی از مهم‌ترین مطالعات انجام‌شده درباره تیرزپاتاید، مطالعه SURMOUNT-1 است که نتایج آن در مجله معتبر New England Journal of Medicine منتشر شد. در این مطالعه ۲۵۳۹ فرد مبتلا به چاقی یا اضافه‌وزن بدون دیابت تحت بررسی قرار گرفتند. شرکت‌کنندگان تیرزپاتاید را به‌صورت هفتگی و در دوزهای ۵، ۱۰ یا ۱۵ میلی‌گرم دریافت کردند. پس از ۷۲ هفته، میانگین تغییر وزن در گروه‌های مختلف به این صورت بود:

دوز هفتگی میانگین کاهش وزن

۵ میلی‌گرم
حدود ۱۵٪
۱۰ میلی‌گرم
حدود ۱۹.۵٪
۱۵ میلی‌گرم
حدود ۲۰.۹٪
دارونما
حدود ۳.۱٪

در گروه دریافت‌کننده دوز ۱۵ میلی‌گرم، حدود ۵۷ درصد افراد حداقل ۲۰ درصد کاهش وزن داشتند. البته این ارقام میانگین نتایج یک مطالعه بالینی هستند و به این معنا نیستند که هر فردی با مصرف دارو به همین میزان کاهش وزن خواهد داشت. [۵]

آیا زیکورپا همان مونجارو است؟

از نظر ماده مؤثره، هر دو حاوی تیرزپاتاید هستند، اما نام تجاری، شرکت سازنده و مشخصات محصول می‌تواند متفاوت باشد. تیرزپاتاید در بازار جهانی با نام‌های تجاری مختلف عرضه شده است. برای نمونه، داروسازی Eli Lilly آن را با نام‌های تجاری مختلف از جمله Mounjaro و Zepbound عرضه کرده است. زیکورپا نیز نام تجاری محصول حاوی تیرزپاتاید تولیدشده توسط داروسازی دکتر عبیدی در ایران است. [۱][۳] بنابراین بهتر است به جای استفاده از عبارت‌هایی مانند «زیکورپا همان مونجارو است»، گفته شود که هر دو محصول حاوی ماده مؤثره تیرزپاتاید هستند؛ زیرا مشخصات فرآورده، ابزار تزریق، دوزها و مجوزهای هر محصول باید جداگانه بررسی شود.

عوارض احتمالی زیکورپا

مانند سایر داروها، تیرزپاتاید نیز می‌تواند موجب بروز عوارض جانبی شود. شایع‌ترین عوارض گزارش‌شده در مطالعات شامل عوارض گوارشی هستند. از جمله این عوارض می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • تهوع
  • اسهال
  • استفراغ
  • یبوست
  • درد یا ناراحتی شکمی
  • کاهش اشتها
  • سوءهاضمه

در مطالعه SURMOUNT-1، عوارض گوارشی شایع‌ترین عوارض بودند و عمدتاً شدت خفیف تا متوسط داشتند و بیشتر در دوره افزایش تدریجی دوز مشاهده شدند. [۵] با این حال، وجود یک دارو با اثر قابل توجه بر وزن به این معنی نیست که مصرف آن برای همه افراد مناسب است. انتخاب بیمار، دوز مصرفی، سابقه بیماری‌ها و داروهای هم‌زمان باید توسط پزشک بررسی شود.

آیا زیکورپا برای همه افراد مناسب است؟

خیر. زیکورپا یک داروی نسخه‌ای است و نباید صرفاً به عنوان یک «آمپول لاغری» و بدون ارزیابی پزشکی استفاده شود. تیرزپاتاید می‌تواند بر دستگاه گوارش و متابولیسم بدن اثر بگذارد و در برخی شرایط پزشکی نیاز به احتیاط یا عدم مصرف وجود دارد. بنابراین تعیین اینکه فرد واقعاً کاندید دریافت این دارو هست یا خیر، باید بر اساس وضعیت پزشکی، شاخص توده بدنی، بیماری‌های همراه، داروهای مصرفی و سایر عوامل انجام شود. همچنین مقدار و سرعت افزایش دوز نیز اهمیت دارد و در مطالعات بالینی، افزایش دوز به‌صورت تدریجی انجام شده است. [۵]

زیکورپا و آپنه خواب

یکی از کاربردهای جدید تیرزپاتاید، درمان آپنه انسدادی خواب متوسط تا شدید در بزرگسالان مبتلا به چاقی است. در مطالعات SURMOUNT-OSA، مصرف تیرزپاتاید باعث کاهش قابل توجه شاخص آپنه-هیپوپنه (AHI) شد. FDA نیز در سال ۲۰۲۴ استفاده از تیرزپاتاید را برای بزرگسالان مبتلا به چاقی و آپنه انسدادی خواب متوسط تا شدید تأیید کرد. [۴][۶] این موضوع اهمیت کاهش وزن در مدیریت برخی عوارض مرتبط با چاقی را نیز نشان می‌دهد.

جمع‌بندی

زیکورپا (ZCorpa) یک فرآورده حاوی تیرزپاتاید است که با اثر هم‌زمان بر مسیرهای GIP و GLP-1 می‌تواند موجب کاهش اشتها، بهبود کنترل قند خون و کاهش قابل توجه وزن شود. مطالعات بالینی بزرگ روی تیرزپاتاید نشان داده‌اند که این دارو می‌تواند در برخی افراد کاهش وزن قابل توجهی ایجاد کند؛ با این حال پاسخ افراد به درمان متفاوت است و مصرف آن باید تحت نظر پزشک انجام شود. نکته مهم این است که زیکورپا را نباید صرفاً یک محصول زیبایی یا «آمپول لاغری» در نظر گرفت. تیرزپاتاید یک داروی مؤثر بر سیستم متابولیک بدن است و انتخاب بیمار، دوز مناسب و پایش عوارض در درمان با آن اهمیت دارد.

منابع

۱. داروسازی دکتر عبیدی / اطلاعات منتشرشده درباره ZCorpa
اطلاعات مربوط به عرضه زیکورپا، ماده مؤثره تیرزپاتاید و کاربردهای اعلام‌شده محصول.

۲. U.S. Food and Drug Administration (FDA)
اطلاعات مربوط به مکانیسم اثر و کاربردهای تأییدشده تیرزپاتاید.

۳. U.S. Food and Drug Administration (FDA)
تأیید تیرزپاتاید برای مدیریت مزمن وزن در بزرگسالان مبتلا به چاقی یا اضافه‌وزن همراه با بیماری مرتبط با وزن.

۴. U.S. Food and Drug Administration (FDA)
تأیید تیرزپاتاید برای آپنه انسدادی خواب متوسط تا شدید در بزرگسالان مبتلا به چاقی.

۵. Jastreboff AM, et al. Tirzepatide Once Weekly for the Treatment of Obesity. New England Journal of Medicine. 2022;387:205–216.

۶. Malhotra A, et al. Tirzepatide for the Treatment of Obstructive Sleep Apnea and Obesity. New England Journal of Medicine. 2024;391:1193–1205.